Ένα σοβαρό πρόβλημα αντιμετωπίζει η προσπάθεια της Ευρώπης να αντιμετωπίσει την έλλειψη καυσίμων που προκαλεί ο πόλεμος στο Ιράν: Κανείς δεν γνωρίζει πόσα καύσιμα διαθέτει στην πραγματικότητα η ευρωπαϊκή ήπειρος.
Ήδη οι αεροπορικές εταιρείες ακινητοποιούν τα αεροσκάφη τους και οι αρχές καλούν τους πολίτες να περιορίσουν τις μετακινήσεις τους. Η αναταραχή αυτή έρχεται σε μια στιγμή που ο πόλεμος στο Ιράν αυξάνει το κόστος των ορυκτών καυσίμων για την Ευρώπη και «παγώνει» τις προμήθειες που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ, μια βασική αρτηρία για το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε την Τετάρτη ότι η πολεμική σύγκρουση κοστίζει στην ΕΕ σε επίπεδο κόστους ενέργειας σχεδόν 500 εκατομμύρια ευρώ την ημέρα, ενώ ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, έχει δώσει εντολή στους συνεργάτες του να προετοιμαστούν για έναν παρατεταμένο αποκλεισμό του Ιράν που θα μπορούσε να διαταράξει περαιτέρω τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.
«Στην Ευρώπη, έχουμε ορατότητα και δεσμεύσεις για τον Μάιο και τον Ιούνιο… τι θα συμβεί μετά είναι δύσκολο να προβλεφθεί», δήλωσε ο Τόμπιας Μάγιερ, διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου DHL. Και συνέχισε: «Υπάρχουν στρατηγικά αποθέματα, αλλά δεν υπάρχει μεγάλη ορατότητα σχετικά με το πόσα έχουν αντληθεί».
Το «τυφλό» σημείο
Οι αρχές της ΕΕ δεν βρίσκονται εντελώς στο σκοτάδι. Οι πληροφορίες σχετικά με τα κρατικά αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου είναι γενικά διαφανείς και ενημερωμένες, ενώ οι αξιωματούχοι των ευρωπαϊκών κρατών πραγματοποιούν τακτικές συναντήσεις ανταλλαγής πληροφοριών και οι εταιρείες παρέχουν περιστασιακά εθελοντικά στοιχεία για τα δικά τους αποθέματα.
Πέραν αυτού όμως, οι αξιωματούχοι που επιθυμούν να γνωρίζουν πότε ενδέχεται να εξαντληθούν τα αποθέματα έχουν ελάχιστα στοιχεία στα οποία να βασιστούν. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει ένα «τυφλό σημείο» που ενέχει τον κίνδυνο να μην είναι σε θέση να εντοπίσουν ελλείψεις ή να αναγκαστούν να λάβουν επείγουσες αποφάσεις με βάση ελλιπείς πληροφορίες.
Σε Σύνοδο τον περασμένο μήνα, υπουργοί από το Βέλγιο, την Ολλανδία και την Ισπανία επέστησαν την προσοχή σε αυτά τα κενά πληροφόρησης και προέτρεψαν την ΕΕ να συντονίσει περισσότερο την παρακολούθηση και την ανάλυση σε πραγματικό χρόνο, ιδίως όσον αφορά τα διυλισμένα προϊόντα, σύμφωνα με τα πρακτικά που επικαλείται το περιοδικό Politico.
Ο εκπρόσωπος της Ελλάδας έφτασε στο σημείο να ζητήσει από την Επιτροπή να δημιουργήσει ένα κανάλι WhatsApp ή Signal μεταξύ των κρατών μελών και της εκτελεστικής εξουσίας της ΕΕ.
«Διαθέτουμε πολύ περιορισμένες πληροφορίες και δεδομένα για την αγορά του φυσικού αερίου και του πετρελαίου», δήλωσε ένας ανώτερος αξιωματούχος υπουργείου Ενέργειας ευρωπαϊκής χώρας. Και πρόσθεσε: «Όσον αφορά τις πληροφορίες μας για το τι διατίθεται στην αγορά, τι αποσύρεται και τι διακινείται μέσω διαφορετικών διαδρομών… υπάρχει σίγουρα έλλειψη παρακολούθησης της αγοράς».
Όσον αφορά τα διυλισμένα καύσιμα, όπως το ντίζελ και τα καύσιμα αεροσκαφών, η εικόνα είναι ιδιαίτερα ασαφής. Η ΕΕ βασίζεται κυρίως στην επίσημη στατιστική υπηρεσία της, την Eurostat, και σε συναντήσεις συντονισμού με τα κράτη -μέλη για να εκτιμήσει τα επίπεδα εφοδιασμού. Ωστόσο, τα περισσότερα αποθέματα παραμένουν κρυφά σε διάσπαρτα εμπορικά αποθέματα που καλύπτουν διάφορους τομείς, με τις εταιρείες να διστάζουν να αποκαλύψουν ευαίσθητα επιχειρηματικά δεδομένα για τα οποία δεν έχουν νομική υποχρέωση να αναφέρουν.
Ακόμη και τα στοιχεία που παρέχει ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας, ο οποίος συντόνισε την διάθεση 400 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου τον περασμένο μήνα, είναι αναγκαστικά περιορισμένα για τον λόγο αυτό, δήλωσε αξιωματούχος της Επιτροπής. Ο ΔΟΕ δεν απάντησε σε αίτημα για σχόλιο.
«Σε έναν ιδανικό κόσμο, θα είχαμε πρόσβαση σε πλήρεις πληροφορίες», πρόσθεσε ο αξιωματούχος της Επιτροπής. «Όμως, τελικά, η ποιότητα των αποφάσεων εξαρτάται από την ποιότητα των πληροφοριών που μας παρέχονται. Και έχω ακούσει συναδέλφους να εκφράζουν την ίδια ανησυχία — ελπίζουμε να διαθέτουμε τις σωστές πληροφορίες», ανέφερε.